უცხოელთა დასაქმებასთან და უცხოელთა მიერ ბიზნესის დაწყებასთან დაკავშირებული კანონმდებლობა

საქართველოში უცხოელთა დასაქმებისა და ბიზნესის დაწყების ახალი რეგულაციები ამოქმედდა

ამირან ჭუბაბრია

2 ივლისი, 2026 წელი

შრომითი მიგრაციის კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებები

საქართველოში შრომითი მიგრაციის კანონმდებლობა მიმდინარე წლის 1-ლი მარტიდან შეიცვალა და უფრო მკაცრი რეგულაციები ამოქმედდა.

ცვლილებამდე ქვეყანაში ლეგალურად მყოფი უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისთვის საქმიანობის ნებართვა ან წინასწარი კონტროლის მექანიზმი, როგორც ასეთი, არ არსებობდა. კომპანიებს ძირითადად ჰქონდათ მხოლოდ გამჭვირვალობის ვალდებულება — მათ უცხოელი დასაქმებულები უნდა დაერეგისტრირებინათ ჯანდაცვის სამინისტროს სპეციალურ პორტალზე და მონაცემები შესაბამისად აესახათ.

შესაბამისად, ძველი მოდელით საკმარისი იყო მხოლოდ პორტალზე რეგისტრაცია და ხელისუფლებისგან თანხმობის მიღებას არ მოითხოვდა. ეს მოდელი სახელმწიფოს არ აძლევდა შრომითი მიგრაციის რეალური კონტროლისა და მართვის ეფექტიან საშუალებას.

ახალი წესები უცხოელთა დასაქმებისა და ბიზნესის დაწყებისთვის

ახალი საკანონმდებლო ცვლილებებითა და მთავრობის N70 დადგენილებით შემოდის სრულიად ახალი, მკაცრად გაწერილი პროცედურები, რომლის შესაბამისად უცხოელთა დასაქმება ან/და უცხოელთა მიერ ბიზნესის დაწყება შესაძლებელია მხოლოდ სახელმწიფოს მიერ ნებართვის გაცემის შემთხვევაში.

ახალი რეგულაციები პრაქტიკულად ყველანაირ ეკონომიკურ საქმიანობას ფარავს, მიუხედავად იმისა, ფიზიკურად ხორციელდება ის საქართველოს ტერიტორიაზე თუ სრულად დისტანციურად.

თვითდასაქმებული უცხოელი და შრომითი იმიგრანტი

კანონმდებლობა მიზნობრივ ჯგუფებს ორ მთავარ კატეგორიად ყოფს. პირველი კატეგორიაა თვითდასაქმებული უცხოელი. აქ მოიაზრებიან დამოუკიდებელი კონტრაქტორები, პარტნიორები და ის პირები, რომლებიც საქართველოში იღებენ ფინანსურ სარგებელს.

მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ ამ კატეგორიაში ასევე ექცევიან უცხო ქვეყნის მოქალაქე კომპანიის დირექტორები და დამფუძნებლებიც, თუ ისინი ბიზნესიდან ეკონომიკურ სარგებელს იღებენ.

მეორე კატეგორიაა შრომითი იმიგრანტი, ანუ უცხოელი, რომელსაც კონკრეტულ ადგილობრივ დამსაქმებელთან შრომითი ხელშეკრულება აქვს გაფორმებული.

შრომითი საქმიანობის უფლება — ახალი სისტემის მთავარი საფუძველი

ახალი სისტემის ფუნდამენტი არის „შრომითი საქმიანობის უფლების“ შემოღება. უცხო ქვეყნის მოქალაქის ლეგალურად დასაქმებისთვის მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების გაფორმება საკმარისი აღარ არის.

ეს უფლება წარმოადგენს სპეციალურ ადმინისტრაციულ ნებართვას. მის გარეშე უცხოელს არ აქვს უფლება, განახორციელოს ანაზღაურებადი საქმიანობა საქართველოში.

მეტიც, სწორედ ეს ნებართვა არის აუცილებელი წინაპირობა იმისთვის, რომ უცხოელმა შემდგომში მოითხოვოს D1 კატეგორიის საემიგრაციო ვიზა ან შრომითი ბინადრობის ნებართვა.

თვითდასაქმებული უცხოელებისთვის დადგენილი ვალდებულებები

თვითდასაქმებული უცხოელის ცნება ახალ კანონმდებლობაში ფართოდ არის განმარტებული. ეს არის პირი, რომელიც დამოუკიდებლად ახორციელებს ეკონომიკურ საქმიანობას, არის მომსახურების მიმწოდებელი, დამოუკიდებელი კონტრაქტორი, პარტნიორი ან ნებისმიერი სხვა ფორმით არის ჩართული სამეწარმეო პროცესში ფინანსური სარგებლის მისაღებად.

ეს ნიშნავს, რომ იმ ქვეყნების მოქალაქეებსაც კი, რომლებსაც საქართველოში უვიზოდ შემოსვლის უფლება აქვთ, მაგალითად, დიდი ბრიტანეთის ან აშშ-ის მოქალაქე დირექტორებს, მოუწევთ სპეციალური შრომითი საქმიანობის უფლების მოპოვება და შემდგომ ბინადრობის ნებართვის აღება თავიანთი უფლებამოსილების ლეგალურად შესასრულებლად.

განაცხადის წარდგენა და ვიდეოგასაუბრება

შრომითი იმიგრანტებისგან განსხვავებით, სადაც ადმინისტრაციული და ბიუროკრატიული პროცედურების გავლა დამსაქმებლის პასუხისმგებლობაა, თვითდასაქმებულმა პირმა, მათ შორის დირექტორმა ან პარტნიორმა, თავად უნდა მიმართოს სააგენტოს.

ამ პირებისთვის პროცედურა შემდეგნაირად გამოიყურება: დოკუმენტების წარდგენა, სააგენტოში პირადი მონაცემების ელექტრონულად გაგზავნა, განათლებისა და კვალიფიკაციის შესახებ ინფორმაციის მითითება, კომპანიის საიდენტიფიკაციო კოდის წარდგენა, წლიური ბრუნვის დამადასტურებელი დოკუმენტების ან ახალი კომპანიის შემთხვევაში დეტალური ბიზნესგეგმის წარდგენა.

სავალდებულო ვიდეოგასაუბრება სრულიად ახალი და უმნიშვნელოვანესი ეტაპია. განაცხადის გაკეთების შემდეგ პირი ვალდებულია გაიაროს ვიდეოგასაუბრება სააგენტოს წარმომადგენელთან, რათა დაადასტუროს თავისი განაცხადის ნამდვილობა და რეალური ბიზნესგეგმა.

ვიზა და შრომითი ბინადრობის ნებართვა

შრომითი საქმიანობის უფლების მიღების შემდეგ უცხოელს აქვს 30 კალენდარული დღე D1 ვიზის ასაღებად, თუ ის საზღვარგარეთ იმყოფება.

ხოლო თუ პირი უკვე საქართველოშია, მას აქვს 10 კალენდარული დღე შრომითი ბინადრობის ნებართვის მოსათხოვნად.

უცხოელი თანამშრომლის დაქირავება და შრომის ბაზრის ტესტი

როდესაც კომპანიას სურს უცხო ქვეყნის მოქალაქის დაქირავება, პროცესი ბევრად უფრო კომპლექსური ხდება.

კანონმდებლობის იდეას წარმოადგენს საქართველოს მოქალაქეების პრიორიტეტული დასაქმება. შესაბამისად, სახელმწიფომ დანერგა ე.წ. „შრომის ბაზრის ტესტი“, რათა პირველ რიგში ადგილობრივი სამუშაო ძალის ინტერესები დაიცვას.

დამსაქმებელს მოუწევს შემდეგი ეტაპების გავლა: ვაკანსიის გამოქვეყნება განაცხადის გაკეთებამდე მინიმუმ 10 სამუშაო დღით ადრე. ვაკანსია სავალდებულოდ უნდა განთავსდეს www.worknet.moh.gov.ge-ზე.

თუ სააგენტო შემოგთავაზებთ ადგილობრივ კანდიდატს და მასზე უარს იტყვით, 3 სამუშაო დღეში უნდა წარადგინოთ დასაბუთებული უარი, რომლის საფუძვლიანობასაც სააგენტო ასევე 3 დღის ვადაში განიხილავს.

მხოლოდ დადებითი პასუხის შემდეგ ხდება შრომითი საქმიანობის უფლების მოთხოვნა. პროცესს სჭირდება 10 სამუშაო დღე ან 30 კალენდარული დღე.

D1 ვიზა და ბინადრობის ნებართვა უცხოელი დასაქმებულისთვის

იმ შემთხვევაში, თუ უცხოელი დასაქმებული არ იმყოფება საქართველოში, შრომითი საქმიანობის უფლების მიღებიდან 30 კალენდარულ დღეში უნდა მოითხოვოს D1 ვიზა.

ხოლო ქვეყანაში ყოფნის შემთხვევაში, 10 კალენდარული დღის ვადაში უნდა მიმართოს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს შრომითი ბინადრობის ან ინფორმაციული ტექნოლოგიების სფეროში დასაქმებული პირის ბინადრობის ნებართვის მოსაპოვებლად.

გამონაკლისები შრომის ბაზრის ტესტიდან

შრომითი მიგრაციის ახალი კანონმდებლობა ითვალისწინებს კონკრეტულ შეღავათებს. აღსანიშნავია, რომ ეს გამონაკლისები დამსაქმებელს ათავისუფლებს მხოლოდ წინასწარი „შრომის ბაზრის ტესტის“, ანუ ვაკანსიის გამოქვეყნების ვალდებულებისგან.

შრომითი საქმიანობის უფლების აღება ყველა შემთხვევაში სავალდებულო რჩება.

შრომის ბაზრის ტესტის გავლა არ მოუწევთ საერთაშორისო კომპანიის ან ინოვაციური სტარტაპის სტატუსის მქონე ბიზნესებს, განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის ექსპერტთა კორპუსის საერთაშორისო წევრებს და დამსაქმებლებს, რომლებიც სთავაზობენ მაღალანაზღაურებად პოზიციებს.

ეს ეხება შემთხვევებს, როდესაც ვაკანტური პოზიციისთვის გათვალისწინებული ყოველთვიური შრომის ანაზღაურება აღემატება 15 000 ლარს დარიცხული სახით და პოზიცია ობიექტურად მოითხოვს შესაბამისი სპეციალობის უმაღლეს განათლებას.

ნულოვანი კვოტა კონკრეტულ საქმიანობებზე

უმთავრესი სიახლეა ის, რომ დადგინდა ნულოვანი კვოტა მთელ რიგ პოპულარულ სფეროებზე.

ეს ნიშნავს, რომ უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე საქმიანობის უფლება საერთოდ აღარ გაიცემა შემდეგ საქმიანობებზე: საკურიერო მომსახურება, მგზავრების გადაყვანა, მათ შორის ტაქსის მძღოლები, და ტურისტებისთვის გიდის მომსახურება.

ფინანსური სანქციები და პასუხისმგებლობა

ახალი კანონმდებლობის მიხედვით მოქმედებს მკაცრი ფინანსური სანქციები. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ პასუხისმგებლობა ეკისრება არა მხოლოდ დამსაქმებელს, არამედ უშუალოდ დასაქმებულსა და თვითდასაქმებულ უცხოელსაც.

შრომითი საქმიანობის უფლების გარეშე უცხო ქვეყნის მოქალაქის დასაქმება იწვევს კომპანიის დაჯარიმებას 2000 ლარით თითოეულ დასაქმებულზე.

უნებართვოდ მუშაობისთვის თავად შრომითი იმიგრანტიც ჯარიმდება 2000 ლარის ოდენობით.

შრომის ინსპექციისთვის საქმიანობაში ხელის შეშლა იწვევს მკაცრ ჯარიმებს. თუ ამ ქმედებას თვითდასაქმებული პირი ჩაიდენს, მისი ჯარიმა 5000 ლარს შეადგენს.

კანონმდებლობის განმეორებით დარღვევა იწვევს ჯარიმის ორმაგად დაკისრებას, შემდგომში კი — სამმაგად დაჯარიმებას.

ასევე დაჯარიმებას ექვემდებარება შეთანხმების გარეშე შრომითი საქმიანობის პირობებისა და პოზიციის ცვლილება, რათა არ მოხდეს კანონმდებლობისთვის გვერდის ავლა.

დამსაქმებელი ვალდებულია 5 კალენდარული დღის ვადაში აცნობოს სისტემას შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ან მასში ცვლილების შეტანის შესახებ. ამ ვალდებულების დარღვევა დამატებით 1000-ლარიან ჯარიმას ითვალისწინებს.

რატომ არის საჭირო იურიდიული მხარდაჭერა

შრომითი მიგრაციის ახალი კანონმდებლობა რთული და ბიუროკრატიული პროცესია, რომელიც ბიზნესისგან დიდ ყურადღებას მოითხოვს.

თითოეული ვადის გადაცილებამ ან დოკუმენტის არასწორად წარდგენამ შესაძლოა კომპანიის ფინანსური დაჯარიმება და საოპერაციო შეფერხება გამოიწვიოს.

მიგრაციისა და მიგრანტების მონიტორინგის ჯგუფის მხარდაჭერა

მიგრაციისა და მიგრანტების მონიტორინგის ჯგუფი გთავაზობთ სრულ იურიდიულ მხარდაჭერას როგორც გარდამავალ ეტაპზე, ისე ახალი კანონმდებლობის პირობებში შემდგომი საქმიანობისას.

ჩვენ დაგეხმარებით შრომის ბაზრის ტესტის სწორად გავლაში, შრომითი უფლების დროულად მოპოვებასა და ბინადრობის ნებართვის პროცედურების უსაფრთხოდ დაგეგმვაში.

]]>